Misvatting: Leerlingen denken dat de hoeveelheid DNA alleen afneemt tijdens de meiose. Zij vergissen zich in de verandering van de hoeveelheid DNA tijdens meiose I en meiose II in relatie tot ‘n’ (verschil chromosomen en chromatiden).

A Leerlingen denken dat de hoeveelheid chromosomen niet toeneemt, dus ook niet meer DNA (slaat de S-fase (replicatie) over)
B Leerlingen verwarren mitose en de reductiedeling/meiose.
C GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat cellen statisch, onveranderlijk zijn. Dit in tegenstelling tot de dynamische processen die zich binnen een levende cel afspelen. Leerlingen denken vaak dat alle cellen altijd hetzelfde blijven.

A Leerlingen vergeten dat stofwisseling kan variëren.
B GOED
C Leerlingen vergeten dat er nog steeds genregulatie kan plaatsvinden en expressie op het moment dat het nodig is.
D Leerlingen denken dat de deling na de specialisatie gebeurt. Discussie over verschillende typen stamcellen mogelijk.

Misvatting: Leerlingen vergissen zich in de verandering van de hoeveelheid DNA tijdens meiose in relatie tot ‘n’ (verschil chromosomen en chromatiden).

A Leerlingen denken dat eerste het aantal chromosomen verdubbeld en dan weer vermindert bij de reductiedeling.
B GOED
C Leerlingen tellen na de meiose 1 het aantal chromatiden en denken dat dat het aantal chromosomen is.
D Leerlingen halen mitose, voor lichaamscellen, en meiose, voor geslachtscellen, door elkaar.

Misvatting: Leerlingen verwarren de hoeveelheid DNA met het aantal chromosomen.

A GOED
B Leerlingen denken dat de hoeveelheid DNA gelijk is aan de eerste cel, dus ook hetzelfde aantal chromosomen
C Leerlingen denken dat er een verdubbeling heeft plaatsgevonden van het aantal chromosomen (verwarren S-fase en meiose I?)
D Leerlingen hebben geen enkel idee hoe ze dit aan moeten pakken.

Misvatting: Leerlingen hebben moeite om te analyseren bij welke stap van de meiose het aantal chromosomen wordt gereduceerd

A Leerlingen voeren de stappen uit als mitose
B GOED
C Leerlingen hebben alle chromosomen aan het eind bij elkaar opgeteld, omdat er altijd een reductie optreedt
D Leerlingen denken dat dit niet kan als je het aantal voor M niet weet.

Misvatting: Leerlingen denken dat ‘n’ het totaal aantal chromosomen is.

A Leerlingen denken dat alle cellen haploïd zijn.
B GOED
C Leerlingen denken dat de ploïditeit verwijst naar het totaal aantal chromosomen is.

Misvatting: Leerlingen denken dat n het totaal aantal chromosomen is.

A Leerlingen denken verwijst naar de ploïditeit.
B GOED
C Leerlingen denken dat ‘n’ het totaal aantal chromosomen is.

Misvatting: Leerlingen denken dat chromosomen worden verdeeld tijdens een mitose.

A Leerlingen verdelen de chromosomen tijdens de mitose.
B Leerlingen denken dat de mitose hetzelfde doet als de meiose, of halen deze twee door elkaar.
C Leerlingen verdelen de chromosomen op lengte.
D GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat de chromosomenparen worden verdeeld tijdens een meiose.

A Leerlingen verdelen de chromosomen tijdens de meiose.
B GOED
C Leerlingen verdelen de chromosomen op lengte.
D Leerlingen verwarren mitose en meiose.

Misvatting: Leerlingen vergissen zich in hoe de oude strengen DNA worden gekopieerd tijdens de S-fase.

A Leerlingen denken dat heterozygoot betekent dat het allel op beide chromosomen voorkomt.
B GOED
C Leerlingen denken dat het allel alleen op de oude streng blijft zitten, en niet op de nieuwe strengen.

De vragen en toelichtingen vallen onder een CC BY-SA 4.0 licentie: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0

Dit is een PowerPoint met diagnostische vragen bij het thema ademhaling.

Misvatting: Leerlingen denken dat het bloed van moeder en foetus mengt.

A Leerlingen denken dat het bloed van de moeder het zuurstof brengt naar het weefsel van de foetus.
B Leerlingen denken dat het bloed van het kind het lichaam van de moeder in gaat.
C Leerlingen denken dat in de placenta het bloed van moeder en kind mengt en zo stoffen uitwisselt.
D GOED

Misvatting: Leerlingen begrijpen niet goed waar de foetus zuurstof vandaan haalt.

A Leerlingen denkt dat de foetus met zijn eigen longen zuurstof kan opnemen
B GOED
C Leerlingen denkt dat de foetus zuurstof kan opnemen uit het vruchtwater
D Leerling denkt dat het elders vandaan komt, bijv. Dat het bloed van de moeder het brengt tot in de foetus

Misvatting: Leerlingen denken dat de eicel eruit komt tijdens de menstruatie.

A Leerlingen denken dat de eicel eruit komt tijdens de menstruatie.
B GOED
C Leerlingen weten dat het baarmoederslijmvlies wordt verwijderd, maar denken dat de eicel óók wordt verwijderd.

Misvatting: Leerlingen denken dat de onbevruchte eicel tijdens de menstruatie wordt uitgescheiden.

A Leerlingen denken dat de onbevruchte eicel tijdens de menstruatie wordt uitgescheiden
B GOED
C Leerlingen denken dat de onbevruchte eicel onderweg naar buiten wordt afgebroken in de baarmoeder

Misvatting: Leerlingen denken dat de morning-afterpil innesteling voorkomt en daardoor altijd werkt. Maar het stelt de ovulatie uit en als die al is geweest kun je zwanger worden ondanks dat je de morning-afterpil hebt geslikt. Voor meer info zie: https://www.thuisarts.nl/zwangerschap-voorkomen/ik-heb-onveilige-seks-gehad-hoe-zorg-ik-dat-ik-niet-zwanger-word

A GOED
B Leerlingen denken dat de morning-afterpil het baarmoederslijmvlies aanpast, zodat innesteling wordt voorkomen.
C Leerlingen denken dat de hormonen in de morning-afterpil een abortus veroorzaken. Wellicht een verwarring met de abortus pil.

Misvatting: Leerlingen denken dat de bevruchting plaatsvindt in een verkeerd deel van het voortplantingsstelsel van de vrouw.

A Leerlingen weten dat hier het zaad wordt afgezet, dus zij denken dat hier ook de bevruchting plaatsvindt.
B Leerlingen weten dat hier het embryo gaat ontwikkelen, dus zij denken dat hier ook de bevruchting plaatsvindt.
C GOED
D Leerlingen verwarren eileider en eierstok met elkaar.

Misvatting: Leerlingen denken dat een sterilisatie invloed op de zaadproductie en het orgasme.

A Leerlingen denken dat er zonder zaadcellen ook geen orgasme mogelijk is.
B Leerlingen denken dat de zaadleiders zaadcellen maken.
C GOED
D Leerlingen denken dat sterilisatie invloed heeft op de hormoonhuishouding.

Misvatting: Leerlingen denken dat een sterilisatie andere functies van het voortplantingsstelsel beperkt

A Leerlingen denken dat de functie van de clitoris beperkt wordt, zoals bij besnijdenis
B Leerlingen denken dat de functie van de eierstok beperkt is
C Leerlingen denken dat de functie van de baarmoeder / hormonen uit de eierstok beperkt is
D GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat een eeneiige tweeling is ontstaan uit een eicel die is bevrucht door twee zaadcellen.

A GOED
B Leerlingen denken dat een tweeling ontstaat door twee zaadcellen.
C Leerlingen denk dat een tweeling kan ontstaan uit twee eicellen en één zaadcel.
D Leerlingen halen eeneiige en tweeeiige tweeling door elkaar.

Misvatting: Leerlingen denken dat een tweeling is ontstaan uit een eicel die is bevrucht door twee zaadcellen.

A Leerlingen halen eeneiige en tweeeiige tweelingen door elkaar.
B Leerlingen denken dat een tweeling is ontstaan uit een eicel die is bevrucht door twee zaadcellen.
C Leerlingen denken dat de twee eicellen door één zaadcel worden bevrucht.
D GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat vrouwen alleen vruchtbaar zijn tijdens de ovulatie en weten nu hoelang de zaadcel en eicel leven.

C GOED

Doordat de zaadcel meerdere dagen (ongeveer 3) kan blijven leven in de eierstok, kan seks ook 3 dagen voor de ovulatie tot een bevruchting leiden. De eicel left ongeveer 24 uur dus maximal een dag na de ovulatie kan er nog bevruchting optreden.

Misvatting: Leerlingen denken dat de ovulatie altijd op de 14e dag plaatsvindt en zijn zich niet bewust van de manieren waarop dit kan afwijken

D GOED

De vragen en toelichtingen vallen onder een CC BY-SA 4.0 licentie: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0

Deze PowerPoint bevat diagnostische vragen bij het thema bloedsomloop.

Misvatting: Leerlingen denk dat alle slagaders zuurstofrijk zijn en alle aders zuurstofarm

A GOED
B Leerlingen zien ader en denken dat deze altijd zuurstof zijn
C Leerlingen weten niet dat de aorta een zuurstofrijk bloedvat is

Tip: je kan antwoord C eventueel weglaten
Tip: je kan eventueel ook een navelstrengslagader of navelstrengader toevoegen

Misvatting: Leerlingen denk dat alle slagaders zuurstofrijk zijn en alle aders zuurstofarm

A Leerlingen zien slagader en denken dat deze altijd zuurstofrijk zijn
B GOED
C Leerlingen denken dat de poortader zuurstof rijk is

Tip: je kan antwoord C eventueel weg laten

Misvatting: Leerlingen weten de stroomrichting van het bloed door het hart niet en/of vergeten dat er tussen de harthelften nog een kleine bloedsomloop zit

C GOED

Tip: je kan zelf variaties maken door het onderdeel in de vraag te veranderen

Misvatting: Leerlingen denken dat in haarvaten het bloed langzaam stroomt doordat de haarvaten nauw zijn en de kleine diameter van de haarvaten voor een grotere weerstand zorgt. In werkelijkheid stroomt het bloed langzamer door een groot oppervlak van het haarvatennet.

A Leerlingen denken dat een kleinere diameter voor een grote weerstand zorgt en dus de snelheid remt
B GOED
C Leerlingen denken dat de gezamenlijke inhoud van slagaders groter is dan van haarvaten
D Leerlingen denken dat het verlies aan stroomsnelheid komt door de langere tijd met weerstand

Tip: je kunt deze vraag ook stellen met bloeddruk in de vraag

Misvatting: Leerlingen denken dat hartspierweefsel de benodigde zuurstof krijgt van het bloed dat door de boezems en kamers stroomt.

A Leerlingen passen ten onrechte de regels voor naamgeving van bloedvaten toe op de kransslagader
B Leerlingen denken dat de hartspier zuurstof krijgt vanuit het bloed dat zich in de linkerkamer bevindt
C Leerlingen denken dat de hartspiercellen zuurstof krijgen vanuit de aorta
D GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat de poortader alleen vanuit de darm naar de lever gaat. Leerling is zich niet bewust van het bestaan van een poortadersysteem.

A Leerlingen denken dat alle voedingsstoffen enkel worden opgenomen in de dunne darm en de poortader (daarom) enkel loopt tussen de darm en de lever.
B Leerlingen denken dat alle voedingsstoffen enkel worden opgenomen in de dunne darm
C Uittesten of leerlingen wel voor dit antwoord gaan.
D GOED

Misvatting: Leerlingen kennen het begrip poortader niet goed en kunnen niet beredeneren waar voedingsstoffen het lichaam inkomen

A GOED
B Leerlingen beseffen niet dat de lever zelf ook al voedingsstoffen gebruikt en oplsaat
C Leerlingen weten dat het bloed hierin uit de onderste helft van het lichaam komt maar realiseren zich niet dat hier voedingsstofrijk bloed gemengd wordt met voedingsstofarm bloed uit de andere organen
D Leerlingen denken dat er in de longen voedingsstoffen opgenomen worden

Misvatting: Leerlingen hebben (vanuit de onderbouw) het idee dat er één poortader is vanuit de darmen naar de lever.

A Leerlingen denken dat er alleen vanuit de darmen een poortader naar de lever gaat
B Leerlingen denken dat er alleen vanuit de darmen een poortader naar de lever gaat
C GOED
D Leerlingen denken dat ook vanuit de endeldarm het bloed eerst naar de lever gaat

Tip: pas op met gebruik in de onderbouw, het kan wenselijk zijn het daar simpeler te houden. Indien wel toegepast in onderbouw kun je hem versimpelen door D weg te halen en een optie met alleen de dunne darm toe te voegen.

Misvatting: Leerlingen denken dat de linkerkamer meer bloed wegpompt, omdat deze gespierder is.

A Leerlingen denken deze meer wegpompt omdat deze groter is.
B Leerlingen halen de linker- en de rechterkamer door elkaar.
C GOED

Misvatting: Leerlingen begrijpen niet dat zuurstof zich ook in het lichaam verplaatst zonder gehecht te zijn aan een rode bloedcel.

A GOED
B Leerlingen denken dat bloedcellen per definitie niet buiten de bloedbaan kunnen komen
C Leerlingen denken dat weefselvloeistof en bloedplasma hetzelfde zijn
D Leerlingen denken dat zuurstof niet zonder rode bloedcellen verplaatst kan worden

Misvatting: Leerlingen denken dat koolstofdioxide alleen door rode bloedcellen of alleen door plasma getransporteerd wordt.

A Leerlingen denken dat koolstofdioxide alleen door plasma wordt getransporteerd
B Leerlingen denken dat koolstofdioxide alleen door de rode bloedcellen wordt getransporteerd
C GOED
D Leerlingen denken dat bloedplaatjes ook een rol hebben bij het transport in de bloedsomloop

Misvatting: Leerlingen halen antistof en antigeen door elkaar

A Leerlingen halen antigeen en antistof door elkaar
B GOED
C Leerlingen denken dat ziekteverwekkers aan schadelijke stoffen worden herkent

Tip: eventueel uitbreiden met het antwoord: door het HLA systeem

Misvatting: leerlingen denken dat bij bloedtransfusie het volledige bloed wordt gedoneerd waardoor ook de antistoffen in het plasma van de donor een reactie kunnen veroorzaken.

A GOED
B Leerlingen denken dat zowel rode als witte bloedcellen geïnjecteerd worden
C Leerlingen denken dat alle vaste bestanddelen worden geïnjecteerd
D Leerlingen denken dat het volledige bloed wordt geïnjecteerd

Misvatting: leerlingen denken dat bij bloedtransfusie het volledige bloed wordt gedoneerd waardoor ook de antistoffen in het plasma van de donor een reactie kunnen veroorzaken.

A GOED
B De leerlingen denken dat het plasma van de ontvanger ook gedoneerd wordt en dus anti-B van de donor in het bloed van de ontvanger komt. Ze vergeten dat de ontvanger anti-A heeft in het plasma.
C De leerlingen denken dat het plasma van de ontvangen ook gedoneerd worden en dus de anti-B van de donor in het bloed van de ontvanger komt

De vragen en toelichtingen vallen onder een CC BY-SA 4.0 licentie: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0

Dit is een PowerPoint met diagnostische vragen bij het thema ecologie.

Misvatting: Leerlingen verwarren populatie met levensgemeenschap en begrijpen niet wat een soort is. Tot dezelfde soort behoren betekent in de volksmond “van hetzelfde type”. In de biologie betekent het echter dat ze onderling vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen. Er zijn veel verschillende soorten grassen, vissen en bomen.

A Leerlingen denken dat alle insecten tot dezelfde soort behoren.
B Leerlingen denken dat alle grassen tot dezelfde soort behoren.
C GOED
D Leerlingen denken dat een populatie hetzelfde is als een levensgemeenschap.

Misvatting: Organismen behoren tot dezelfde populatie als ze daadwerkelijk onderling kunnen voortplanten.

A Leerlingen denken dat soort hetzelfde is als populatie.
B Leerlingen denken dat klimaat hetzelfde is als ecosysteem of een afgebakend gebied.
C Leerlingen denken dat Nederland één afgebakend/begrensd gebied is.
D GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat een bos in climaxstadium niet meer groeit en dus ook geen stoffen meer opneemt en afgeeft.

A Leerlingen denken dat de biomassa nog toeneemt. Zij halen een groeiend bos en een climaxbos door elkaar. Sommige leerlingen denken dat oudere bomen meer fotosynthetiseren en minder ademen dan jongere bomen.
B Leerlingen denken dat er geen fotosynthese meer plaatsvindt, omdat het bos geen toename van biomassa heeft. Leerlingen vergeten dat de plant ook fotosynthese moet doen om in leven te blijven.
C GOED (Een bos absorbeert koolstofdioxide door fotosynthese en geeft koolstofdioxide af tijdens de ademhaling door planten, dieren en reducenten. Naarmate een bos ouder wordt en ouder wordt, groeien planten niet zo snel, en de snelheid waarmee koolstof wordt opgenomen, neemt af, waardoor het in de buurt komt van de snelheid waarmee koolstofdioxide vrijkomt door ademhaling.)

Misvatting: Leerlingen snappen niet dat biomassa (organische stof) wordt opgebouwd uit CO2.

A GOED (Planten nemen tijdens fotosynthese koolstofdioxide op en geven zuurstofgas af. De koolstofmoleculen worden omgezet van koolstofdioxide in organische vormen, en vele worden opgenomen in plantenweefsels, waardoor de massa van de plant toeneemt.)
B Leerlingen halen fotosynthese en dissimilatie door elkaar qua opname en uitstoot van CO2 en O2.
C Leerlingen denken dat gassen geen massa hebben/ niet organisch zijn en dus niets toevoegen aan het biomassa van de plant.

Misvatting: Leerlingen denken dat reducenten alles in de bodem achteraten, terwijl er ook CO2 ontsnapt aan de atmosfeer (na verrotting)

A Leerlingen denken dat verrotting zorgt voor meer materiaal / afbraakproducten
B GOED Verrotting is de dissimilatie van reducenten. Dissimilatie produceert CO2 en dat diffundeert van de bodem naar de atmosfeer.)
C Leerlingen denken dat alle afbraakproducten in de bodem blijven.

Misvatting: Leerlingen denken dat afvaleters bacteriën of schimmels zijn.

A GOED Afvaleters zetten organische stoffen om in organische stoffen. Reducenten breken organische stoffen af tot anorganische stoffen (mineralen).
B Leerlingen denken dat afvaleters en reducenten dezelfde organismen zijn.
C Leerlingen denken dat afvaleters reducenten zijn, maar reducenten zetten organische stoffen om in anorganische stoffen.

Misvatting: Leerlingen denken dat afvaleters reducenten zijn.

A Leerlingen denken dat afvaleters producenten zijn.
B GOED
C Leerlingen denken dat afvaleters reducenten zijn.

Misvatting: Leerlingen weten niet dat de producenten op het eerste trofische niveau staan.

A leerlingen denken dat het eerste stap van de keten bovenaan staat en dat dat de planteneters zijn
B De leerlingen denken dat de producenten bovenin de piramide staan (niveau 4), waardoor de planteneters met niveau 3 worden aangegeven
C GOED
D De leerlingen denken dat de piramide alleen over consumenten gaat

Misvatting: Leerlingen denken dat consumenten van de eerste orde ook het eerste trofische niveau zijn.

A Leerlingen denken dat de eerste orde betekent dat je bovenaan in de piramide staat.
B Leerlingen denken dat alleen vleeseters consumenten zijn en zien planteneters niet als consumenten
C GOED
D De leerlingen denken dat de orde verwijzing hetzelfde is als het trofische niveau.

Misvatting:leerlingen denken dat een piramide altijd een piramide vorm heeft.

A Leerlingen denken dat de soort met de grootste aantallen altijd onderaan staat.
B GOED
C Leerlingen denken dat het altijd een piramidevorm is.
D Leerlingen plaatsen het gras bovenaan in de piramide, omdat de voedselketen daarmee begint.

Misvatting: Leerlingen realiseren zich niet dat een biomassa piramide altijd een piramide vorm heeft.

A Leerlingen denken dat de grootste aantallen ook de grootste biomassa hebben.
B Leerlingen verwarren de piramide van biomassa en de piramide van aantallen.
C GOED
D Leerlingen werken van boven naar beneden en werken met aantallen en niet met biomassa.

Misvatting: Leerlingen denken dat predatoren en hun prooi op hetzelfde moment pieken.

A Leerlingen denken dat de predatoren en de prooien tegelijkertijd met veel aanwezig zullen zijn.
B GOED

Misvatting: Leerlingen begrijpen niet dat eiwitten en vetten gemaakt worden met mineralen uit de bodem en glucose uit fotosynthese.

A GOED. Ze gebruiken de insecten slechts voor mineralen / als stikstofbron
B Leerlingen denken dat de plant de insecten eet als voedselbron (en energierijke stoffen opneemt)
C Leerlingen denken dat het reducenten zijn omdat ze organische stoffen afbreken tot mineralen, maar reducenten zijn altijd micro-organismen

Bron afbeelding
Interessante kennis bron over voortgezette assimilatie

Misvatting: Leerlingen begrijpen de rol van planten in de kringloop van stoffen niet goed.

A Leerlingen denken dat alleen dieren eiwitten nodig hebben (voor spieropbouw etc)
B Leerlingen denken dat planten energierijke stoffen (voedsel) uit de bodem opnemen
C GOED

Tip: varieer deze vraag met de andere energierijke stoffen koolhydraten en vetten

De vragen en toelichtingen vallen onder een CC BY-SA 4.0 licentie: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0

Dit is een PowerPoint met diagnostische vragen bij het thema ademhaling.

Misvatting: Leerlingen denken dat lucht die binnenstroomt de longen vergroot – borstademhaling

A Leerlingen denken dat inademing begint met het binnenstromen van de lucht en daardoor de longen vergroten
B GOED
C Ze weten dat de longen groter worden, maar koppelen dat niet aan een beweging van de borstkas.
D Ze weten dat de ribben eerst moeten bewegen maar niet dat dit door spieren veroorzaakt wordt

Tip: na het beantwoorden van de vraag kunnen de stappen in volgorde worden gezet

Misvatting: Leerlingen denken dat lucht die binnenstroomt de longen vergroot – buikademhaling

A Leerlingen denken dat inademing begint met het binnenstromen van de lucht en daardoor de longen vergroten
B GOED
C Ze weten dat de longen eerst groter worden maar niet dat spieren dit veroorzaken (via de borstkas)
D Ze weten dat het middenrif eerst moet bewegen maar niet dat dit een spier is die aanspant.

Tip: na het beantwoorden van de vraag kunnen de stappen in volgorde worden gezet

Misvatting: Leerlingen halen hier de functies van de neusharen, neusslijmvlies, slijmproducerende cellen en trilharen door elkaar. Het is bij de trilharen moeilijk voor leerlingen de eigenschappen op mirco niveau te vertalen naar macro. Ze denken vaak dat de onzichtbare trilharen ook dingen vangen net zoals de zichtbare neusharen.

A GOED
B Dit is de functie van de slijmproducerende cellen
C Dit is de functie van het neusslijmvlies
D Dit is de functie van de neusharen

Misvatting: Leerlingen denken dat je alleen koolstofdioxide uitademt

A Leerlingen denken dat je alleen koolstofdioxide uitademt
B Leerlingen draaien koolstofdioxide en zuurstof om.
C GOED

Tip: voeg in de uitleg achteraf toe dat er nog meer dingen zijn die in de uitgeademde lucht zitten (stikstof, waterdamp etc..)

Mivatting: Leerlingen begrijpen niet hoe de cellen / weefsels / orgaanstelsels onderling samenwerken.

D GOED

Origineel ontwikkeld door the University of York Science Education Group and the Salters’ Institute.
Download the original from www.BestEvidenceScienceTeaching.org

Misvatting: Leerlingen verwarren lucht en zuurstof. Leerlingen denken dat er lucht wordt opgenomen in het bloed.

A Leerlingen verwarren lucht en zuurstof met elkaar.
B GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat zuurstof altijd gasvormig is en vergeten dat dit in opgeloste vorm in het bloed terecht komt.

A GOED
B Leerlingen denken dat zuurstof altijd gasvormig is
C Leerlingen denken dat de zuurstof direct aan de hemoglobine wordt gebonden

Misvatting: Leerlingen begrijpen het proces van ventilatie niet goed. Er zijn misvattingen over de hoeveelheid lucht die ververst wordt.

A Leerlingen denken dat alle “oude” lucht eruit gaat en vervangen wordt door “verse” lucht terwijl er een nieuw mengsel ontstaat van oude en verse lucht
B GOED
C Leerlingen verwarren lucht en zuurstof met elkaar
D Leerlingen weten dat zuurstof en koolstofdioxide worden uitgeademd, maar vergeten de andere bestanddelen van lucht

Misvatting: leerlingen halen ventilatie en gaswisseling door elkaar.

A Leerlingen denken dat ventilatie en gaswisseling hetzelfde is
B GOED
C Leerlingen halen de termen ventilatie en gaswisseling door elkaar

Misvatting: Leerling verwart de beweging van de ribben en het middenrif. Bij uitademing gaan de ribben omlaag maar het middenrif omhoog. Hetzelfde geldt voor het aanspannen van de spieren. Bij de tussenribspieren veroorzaakt aanspannen een beweging omhoog terwijl dit bij het middenrif zorgt voor een beweging omlaag.

A Leerling verwart in- en uitademing.
B Leerling heeft door dat middenrif omhoog gaat, maar denkt dat dit komt door een aanspanning
C Leerling heeft door dat het middenrif ontspant, maar denkt dat deze dan omlaag gaat.
D GOED

Tip: varieer deze ook met inademen.

Misvatting: Leerlingen denken dat zowel de binnenste als buitenste tussenribspieren samentrekken bij inademing en bij uitademing beide ontspannen. In de onderbouw leren ze dat inademen een actief proces is waarbij spieren samentrekken. De binnenste en buitenste tussenribspieren zijn echter antagonisten, de binnenste trekken samen bij uitademing. De buitenste trekken samen bij inademing.

A Leerlingen denken dat alle tussenrib spieren de ribben omhoog trekken (zoals ze in de onderbouw geleerd hebben)
B Leerlingen halen binnenste en buitenste ribspieren door elkaar
C GOED

De vragen en toelichtingen vallen onder een CC BY-SA 4.0 licentie: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0

Dit is een PowerPoint met diagnostische vragen bij het thema ademhaling.

Misvatting: Leerlingen denken dat poepen bijdraagt aan het verteringsproces.

A Leerlingen denken dat het speeksel alleen helpt om het voedsel de slokdarm in te krijgen
B Leerlingen denken dat kauwen alleen helpt om het voedsel de slokdarm in te krijgen
C Leerlingen denken dat dit alleen helpt om het voedsel vooruit te duwen
D GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat zuurder overeenkomt met een hogere pH waarde

A Leerlingen denken dat zuurder overeenkomt met een hogere pH waarde
B GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat de opname van stoffen alleen plaatsvindt in de dunne darm.

A GOED
B Leerling denkt dat stoffen eerst in elk geval deels afgebroken moeten zijn voor opname kan plaatsvinden.
C Leerling denkt dat de darmen de enige plek zijn waar voedingsstoffen worden opgenomen.
D Leerling heeft de dunne darm en dikke darm door elkaar gehaald.

Misvatting: Leerlingen denken dat de opname van voedingsstoffen alleen plaatsvindt in de dunne darm

A De meest gemaakte fout. Leerlingen denken dat alleen de opname van voedingsstoffen hierin gebeurt
B Sommige beseffen dat water ook een voedingsstof is en dat de dikke darm dit vooral opneemt
C GOED Sommige stoffen zoals de glucose en water worden ook al in de mond en maag opgenomen

Misvatting: Leerlingen beseffen niet dat gezonde voeding niet gaat over individuele voedingsmiddelen. Een voedingsmiddel kan gezond of ongezond voor je zijn, afhankelijk van de hoeveelheid en de samenstelling van de rest van je dieet en leefstijl.

A Leerling denkt dat een voedingsmiddel altijd gezond of ongezond is
B GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat de opname van voedingsstoffen alleen plaatsvindt in de dunne darm

A GOED
B Leerling denkt dat er in de mond niks opgenomen wordt

Misvatting: Leerlingen verwarren voedingsmiddel en voedingsstof.

A Leerlingen verwarren voedingsstof met voedingsmiddel
B GOED

Tip: varieer met deze vraag door voedingsstof/voedingsmiddel te wisselen en verschillende voedingsmiddelen en voedingsstoffen te gebruiken.

Misvatting: Leerlingen denken dat voedingsstoffen alleen in de dunne darm opgenomen kunnen worden. Daar worden wel verreweg de meeste voedingsstoffen opgenomen maar ook in bijvoorbeeld de mondholte, maag en dikke darm worden voedingsstoffen opgenomen.

A GOED
B Leerlingen verwarren de vertering van zetmeel met opname van zetmeel. Zetmeel wordt (deels) verteert tot maltose maar dit is te groot om in de bloedbaan opgenomen te worden
C Zie B
D Leerlingen denken dat er in de mondholte geen opname van voedingsstoffen plaats kan vinden

Misvatting: Leerlingen denken dat al het voedsel verteerd moet worden in het maagdarmkanaal voordat het opgenomen kan worden in het bloed.

A Zetmeel is een polysacharide en moet worden verteerd tot glucose (monosacharide)
B GOED
C Maltose is een disacharide en moet worden verteerd tot glucose (monosacharide)
D Mineralen, vitaminen en monosachariden zijn klein genoeg om te kunnen worden opgenomen in het bloed

Misvatting: Leerlingen denken dat al het voedsel verteerd moet worden in het maagdarmkanaal voordat het opgenomen kan worden in het bloed.

A Leerlingen realiseren zich niet dat vezels grote moleculen zijn zoals bijvoorbeeld cellulose
B Leerlingen realiseren zich niet dat eiwitten egrote moleculen zijn, opgebouwd uit aminozuren
C Leerlingen realiseren zich niet dat vetten grote moleculen zijn, opgebouwd uit glycerol en vetzuren
D GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat alle hormoonklieren worden aangestuurd vanuit de hypofyse. Daarnaast verwarren de leerlingen de werking van insuline met glucagon.

A GOED
B Leerlingen denken dat alle hormoonklieren worden aangestuurd via de hersenen
C Leerlingen halen de functie van insuline en glucagon door elkaar
D Leerlingen denken dat alle hormoonklieren worden aangestuurd vanuit de hypofyse en leerlingen halen de functie van insuline en glucagon door elkaar

Misvatting: Leerlingen denken dat gal in de galblaas wordt gevormd in plaats van opgeslagen.

A Leerlingen denk dat het op de plek gemaakt wordt waar het gebruikt wordt
B Leerlingen denken dat de alvleesklier naast alvleessap ook gal produceert
C GOED
D Leerlingen denken dat in deze opslagplaats het gal ook geproduceerd wordt

Misvatting: Leerlingen denken dat niet essentiële aminozuren niet nodig zijn voor je lichaam.

A Leerlingen denken dat niet essentiële aminozuren niet nuttig zijn voor je lichaam, omdat je ze niet per se in je voeding moet hebben
B Leerlingen weten het verschil niet tussen essentieel en niet-essentieel
C GOED

De vragen en toelichtingen vallen onder een CC BY-SA 4.0 licentie https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0

Dit is een PowerPoint met diagnostische vragen bij het thema ademhaling.

Misvatting: Leerlingen verwarren de begrippen impuls en prikkel.

A Leerlingen denken dat prikkels inwendig voorkomen
B Leerlingen denken dat het algemene woord ‘signaal’ specifiek genoeg is
C GOED

Misvatting: Leerlingen verwarren de begrippen prikkel, impuls en neurotransmitters.

A GOED
B Leerlingen verwarren prikkel en impuls
C Leerlingen verwarren prikkels met neurotransmitters

Tip: voor de bovenbouw kun je ook intern milieu toevoegen in de antwoordopties en/of de bespreking

Misvatting: Leerlingen vinden het moeilijk de eerste stap van een reactieproces (van prikkel tot gedrag) te onderscheiden.

A GOED
B Leerlingen denken dat prikkels in de hersenen binnenkomen of beginnen
C Tsja, waarom zou een leerling dit in hemelsnaam kiezen? We horen het graag
D Leerlingen denken dat de gevoelszenuwcel de prikkel omzet

Tip: in de bovenbouw vwo kun je bespreken dat bij pijnpunten de uitlopers zowel zintuigcel als gevoelszenuwcel zijn

Misvatting: Leerlingen herkennen de richting van de impulsoverdracht niet / snappen niet hoe een synaps werkt.

A Leerlingen denken dat het cellichaam stoffen vormt
B Leerlingen halen de plek waar de stoffen vrijkomen door de war met waar die effect hebben
C GOED
D Leerlingen denken dat er pas verderop in de cel effect kan hebben

Misvatting: Leerlingen denken dat in een synaps door beide zijdes neurotransmitters worden afgegeven.

A Leerlingen weten niet dat de impulsoverdracht altijd richting het motorisch eindplaatje gaat
B GOED
C Leerlingen weten dat de impuls twee kanten op gaat, maar weet niet dat de impuls maar aan een kant doorgegeven wordt in de synaps

Misvatting: Leerlingen denken dat in een synaps door beide cellen/zijden neurotransmitters worden afgegeven.

A GOED
B Leerlingen weten niet goed hoe de richting van een synaps werkt
C Leerlingen denken dat beide zijden van de synaps neurotransmitters afgeven

Misvatting: Leerlingen denken dat de impuls maar in één richting door een zenuwcel kan gaan

A Leerlingen denken dat de impuls enkel naar het cellichaam gaat
B Leerlingen denken dat de impuls enkel van het cellichaam af gaat
C GOED
D Leerlingen denken dat de impuls alleen kan beginnen aan het begin of eind van een zenuwcel

Bron afbeelding

Misvatting: Leerlingen denken dat de impuls maar in één richting door een zenuwcel kan gaan. Leerlingen herkennen de richting van de impulsoverdracht niet / snappen niet hoe een synaps werkt.

A Leerlingen denken dat de impuls alleen richting synaps gaat
B Leerlingen denken dat de impuls alleen richting receptor gaat
C GOED
D Leerlingen denken dat de impuls altijd over een synaps kan worden doorgegeven

Misvatting: Leerlingen verwarren de functies van het ruggenmerg en de wervelkolom.

A Leerlingen denken dat het ruggenmerg hetzelfde is als de wervelkolom
B Leerlingen denken dat het ruggenmerg hetzelfde is als de wervelkolom
C GOED

De vragen en toelichtingen vallen onder een CC BY-SA 4.0 licentie: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0

Deze PowerPoint bevat diagnostische vragen bij het thema evolutie.

Misvatting: Leerlingen denken dat individuen zich in de evolutie gericht aan hun omgeving aanpassen i.p.v. dat er selectie op bestaande variatie plaatsvindt (waaronder toevallige mutaties)

A Leerlingen denken dat mutaties gericht ontstaan door de omstandigheden
B GOED
C Leerlingen denken dat een individu het genotype kan aanpassen indien nodig

Misvatting: Dat individuen zich in de evolutie aan hun omgeving aanpassen
2e misvatting: dat evolutie-veranderingen gerichte/gestuurde veranderingen zijn

A Leerlingen denken dat de omgeving gerichte mutaties veroorzaakt
B Een gen wat er nog niet is, kan ook niet aangezet worden.
C GOED
D Misvatting dat individuen zich aanpassen. Dit antwoord zou goed kunnen zijn als leerlingen de stappen ervoor ook allemaal beredeneren. Belangrijk om de antwoorden na te bespreken

Misvatting: Verkeerd begrip van ‘fittest’ als ‘sterkste’, ‘snelste’ of ‘fitste’

A Leerlingen denken dat “fittest” de fitste is
B GOED
C Leerlingen denken dat “fittest” de sterkste is
D Leerlingen denken dat “fittest” de snelste is

Misvatting: Leerlingen vergeten vaak te denken aan voortplantingssucces bij het begrip van ‘fittest’

A GOED
B De kans is klein dat een oude leeuw nog meer nakomelingen krijgt dan een jongere leeuw. (Deze heeft nog wel een kans om meerdere nakomelingen te krijgen)
C Leerlingen denken dat “fittest” gaat over sterk zijn
D Leerlingen denken dat “fittest” gaat over sterk zijn

Misvatting: Leerlingen denken dat bacteriën meteen als groep resistent worden. Leerlingen denken dat evolutie direct via grote aantallen organismen verloopt.

A GOED
B Leerlingen denken dat een aanpassing direct wordt overgenomen door de hele populatie. Zij missen de stap dat dit via selectie verder moet verspreiden door de populatie.
C Leerlingen kennen het begrip levensgemeenschap niet goed
D Leerlingen denken dat bacteriën ‘vanzelf’ resistent worden door het gebruik van antibiotica – het is als het ware een eigenschap van bacteriën om dat te doen.

De vragen en toelichtingen vallen onder een CC BY-SA 4.0 licentie https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0

Deze presentatie bevat diagnostische vragen bij het thema Erfelijkheid en DNA

Misvatting: Leerlingen begrijpen niet hoe homologe (onafhankelijk overervende) allelen gesplitst worden bij het maken van geslachtscellen. Ook kan het zijn dat ze de lettercodes niet koppelen aan hun kennis van de meiose.

A Leerlingen begrijpen niet dat van elke eigenschap één allel in elke geslachtscel terecht komt
B GOED
C Leerlingen denken dat een geslachtscel een gelijk genotype bevat als een lichaamscel
D A + C

Misvatting: Leerlingen denken dat een eigenschap door één gen bepaald wordt

A Leerlingen denken dat elke eigenschap door één gen bepaald wordt
B GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat allelen alleen aanwezig zijn in de cellen waarin ze nodig zijn.

A Leerlingen vullen maar wat in. Deze staat er vooral bij, zodat ze ook nadenken over optie D.
B Leerlingen denken dat de plek waar het actief is, de enige plek is waar het voorkomt.
C Leerlingen hebben wel door dat er op meer plekken het allel aanwezig is, maar beperken zich tot het orgaan.
D GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat dominant ook automatische betekent dat het vaker voorkomt.

A Leerlingen denken dat hetgene wat vaak voorkomt, ook automatische dominant is.
B GOED
C Leerlingen denken dat dominante allelen altijd een gunstig effect hebben (en daarom vaker voorkomen)
D A + C

Misvatting: Leerlingen halen concepten replicatie, transcriptie en translatie door elkaar

A GOED
B Leerling denkt dat deze afbeelding transcriptie is
C Leerling denkt dat deze afbeelding translatie is

Tip: door andere afbeeldingen te gebruiken kun je zelf makkelijk spiegelvragen maken

Misvatting: Leerlingen halen concepten replicatie, transcriptie en translatie door elkaar

A Leerling herkent wel de replictatie, maar haalt de strengen door elkaar (herkent niet de Okazaki-fragmenten)
B GOED
C Leerling denkt dat deze afbeelding transcriptie is
D Leerling denkt dat deze, samen met de coderende streng, bij de replicatie hoort

Misvatting: Leerlingen halen concepten replicatie, transcriptie en translatie door elkaar

A GOED
B Leerling denkt dat deze afbeelding transcriptie is
C Leerling denkt dat hier tRNA wordt gemaakt
D Leerling denkt dat deze afbeelding translatie is

Tip: door andere afbeeldingen te gebruiken kun je makkelijk spiegelvragen maken

Misvatting: Leerlingen denken dat een chromosoompaar bestaat uit twee zusterchromatiden.

A Leerlingen denken dat dat de chromatiden het chromosomenpaar zijn.
B Leerlingen denken dat een chromosoom altijd de vorm heeft van een x-je heeft, dus dan is dit het enige chromosomenpaar.
C GOED
D Leerlingen denken dat een chromosomenpaar ook van ongelijke lengte kan zijn (zoals bij geslachtschromosomen het geval is )

Tip voor een verdiepende vervolgvraag: In welk geval is antwoord D ook goed? (Geslachtschromosomen paar)

Misvatting: Leerlingen denken dat de twee chromatiden een chromosoompaar zijn.

A GOED
B Leerlingen denken dat de chromatiden het chromosomenpaar zijn en denken daarom dat iedere streng van de chromatide anders moet zijn.
C Leerlingen verwarren homozygoot en heterozygoot.

Tip: varieer de vraag door het dominante gen op het tweede chromosoom te leggen of naar het recessieve allel te vragen.

Misvatting: Leerlingen denken dat de eigenschap die het meest voorkomt dominant is.

A GOED
B Leerlingen denken dat de meest voorkomende kleur dominant is.
C Leerlingen kunnen de stamboom nog niet lezen.

Misvatting: Leerlingen hebben moeite met het lezen van stambomen.

A Leerlingen denken dat wit dominant is.
B Leerlingen denken dat beide ouders heterozygoot zijn
C Deze leerling begrijpt er helemaal niets van
D GOED

Misvatting: Leerlingen denken dat de streepjes op een chromosoom de genen voorstellen.

A GOED
B Leerlingen denken dat elk streepje één gen voorstelt
C Leerlingen denken dat elk streepje één eigenschap voorstelt

Let op: zowel de zwarte als de witte strepen zijn locaties voor genen

Misvatting: Leerlingen denken dat een chromosoom maar enkele genen bevat

A Leerlingen denken dat elk zwart (of wit) bandje een gen voorstelt
B Leerlingen denken dat alle zwart én wit bandjes genen voorstellen
C Leerlingen denken dat elke locus meerdere genen bevat, maar onderschatten het aantal
D GOED
E Leerlingen denken dat je super veel genen hebt

De vragen en toelichtingen vallen onder een CC BY-SA 4.0 licentie: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0